Best Investment Options in India in 2023 | २०२३ मध्ये भारतातील सर्वोत्तम गुंतवणूक पर्याय
मागच्या पोस्टमध्ये आपण बघितले ट्रेडिंग म्हणजे काय? आणि ट्रेडिंग चे प्रकार ? त्याचप्रमाणे आता आपण बघूया गुंतवणूक म्हणजे काय? गुंतवणुकीचे साधने कोणकोणते? आणि 2023 मध्ये भारतातील सर्वोत्तम गुंतवणूक पर्याय कोणते तसेच ट्रेडिंग आणि गुंतवणूक यांच्यातील फरक.
गुंतवणूक म्हणजे काय?
-गुंतवणूक म्हणजे दीर्घकालीन परतावा किंवा नफा मिळण्याचे अपेक्षेने मालमत्ता किंवा निधी किंवा भांडवलाचे वाटप. सोप्या भाषेत सांगायचे म्हटल्यास गुंतवणूक म्हणजे दीर्घकालीन नफ्यासाठी केली जाणारी खरेदी आणि विक्री.
गुंतवणूक संपत्ती टिकवून ठेवण्याच्या किंवा वाढण्याच्या आणि आपले आर्थिक उद्दिष्ट साध्य करण्याच्या आणि उत्पन्न वाढवण्याच्या उद्देशाने केली जाते.
गुंतवणूक ही तुमच्या पैशावर परतावा निर्माण करण्याची प्रक्रिया आहे. गुंतवणुकीला हिंदीत ‘निवेश’ म्हणतात. तुमचा पैसा अनेक पटींनी वाढवणे हा गुंतवणुकीचा उद्देश आहे. म्हणजे जर तुम्ही एखाद्या कंपनीच्या शेअर्समध्ये पैसे गुंतवले तर शेअरची किंमत दुप्पट झाली तर तुमच्या गुंतवणुकीचे मूल्यही दुप्पट होईल.
पण दुसरीकडे ज्यांना गुंतवणुकीचे कोणतेही ज्ञान नाही. ते त्यांचे पैसे बँकेत ठेवण्यास प्राधान्य देतात कारण त्यांना वाटते की इतर गोष्टींमध्ये गुंतवणूक केल्यास त्यांचे पैसे बुडतील. म्हणूनच अधिकाधिक लोक F.D (फिक्स्ड डिपॉझिट) किंवा सोन्यात पैसे गुंतवतात पण त्यापलीकडे जात नाहीत. तर आपण बघणार आहोत 2023 मधील भारतातील सर्वोत्कृष्ट गुंतवणूक पर्याय पण त्या अगोदर गुंतवणुकीबद्दल सगळी माहिती घेणे आवश्यक आहे .
गुंतवणुकीचे उदाहरण
समजा, जर तुम्ही एखाद्या कंपनीच्या शेअर्समध्ये 1 लाख रु. गुंतवले आणि भविष्यात तुमच्या गुंतवलेल्या पैशाचे मूल्य 1.5 लाख रु. झाले, तर आपण असे म्हणू शकतो की 1 लाखाच्या गुंतवणुकीवर तुम्हाला 50,000 रुपये मिळतील. म्हणजे 50% परतावा मिळाला.
गुंतवणुकीचे सर्वोत्कृष्ट पर्याय
- स्टॉक्स (Stocks):- कंपनीचे स्टॉक दीर्घकालीन कालावधीसाठी खरेदी करून ठेवणे. गुंतवणूकदार कंपनीच्या क्वालिटीनुसार स्टॉक्स सिलेक्ट करतात. कारण त्यांना माहिती असते कि त्या कंपनीची ग्रोथ होणार आहे असे. जेवढी कंपनीची ग्रोथ होईल तेवढा त्याचा परतावा जास्त मिळतो. त्यामुळे स्टॉक्समध्ये गुंतवणूक करताना गुंतवणूकदार नेहमी त्या कंपनीचे फंडामेंटल अनालिसिस करतात.
- बॉण्ड्स (Bonds):- बॉण्ड्स हे सरकार नगरपालिका किंवा कॉर्पोरेशन द्वारे भांडवल उभे करण्यासाठी जारी केलेले कर्ज साधन असते. बॉण्ड धारकांना नियमित व्याज देयके आणि मुदतपूर्वीच्या वेळी मूळ रकमेचा परतावा मिळतो.
- म्युचल फंड (Mutual funds) :- ही एक व्यवस्था आहे ज्यांची गुंतवणुकीची उद्दिष्टे समान अशा गुंतवणूकदारांकडून निधी गोळा करण्याचे काम करते आणि नंतर त्या पैशाला इक्विटी, बॉण्ड्स किंवा इतर सिक्युरिटीज मध्ये गुंतवते.
- ETFs :- ETF म्हणजे एक्सचेंज ट्रेडेड फंड. हा एक प्रकारचा गुंतवणूक फंड आहे, यामध्ये स्टॉक आणि म्युचल फंड दोन्ही प्रमाणे गुंतवणूक करता येते. म्हणजेच खरेदी आणि विक्री करता येते. शेअर सारखे पीडीएफ ची किंमत बदलत राहते जसे शेअर बाजार सक्रिय असताना आपण कधीही शेअर खरेदी आणि विक्री करू शकतो तसेच ईटीएफ चे देखील आहे.
- वस्तू (Commodity):- वस्तू म्हणजे सोने, चांदी, तेल, नैसर्गिक वायू किंवा कृषी उत्पादने इत्यादी मध्ये आपण खरेदी विक्री करू शकतो.
- रियल इस्टेट (Real Estate):- यामध्ये व्यावसायिक इमारती, निवासी घरे आणि भाड्याने मिळणाऱ्या उत्पन्नाच्या अपेक्षेने मालमत्ता खरेदी करतात.
- सेवानिवृत्ती खाते (Retirement Account):- वैयक्तिक सेवानिवृत्ती खाते IRAs 401(k) योजना, आपल्याला सेवानिवृत्तीसाठी बचत आणि गुंतवणूक करण्याचे कर फायदे देतात.
- क्रिप्टो करन्सी (Cryptocurrency):- क्रिप्टो करन्सी म्हणजे डिजिटल करन्सी. उदाहरणार्थ bitcoin आणि etherium सारख्या क्रिप्टो करन्सी या डिजिटल मालमत्ता आहेत, ज्या क्रिप्टो करेंसी एक्सचेंज वर खरेदी आणि विक्री करतात.
आजच्या घडीला लोकांना गुंतवणुकीचे महत्त्व पटलेले आहेत त्यामुळे अनेक जण शेअर मार्केट, म्युचल फंड किंवा पोस्ट ऑफिस अशा विविध मार्गाने गुंतवणुकीकडे वळलेले आहे.
गुंतवणूक करताना घ्यावयाची काळजी
गुंतवणूक करताना काही बाबींकडे लक्ष देणे खूप गरजेचे आहे ज्यामुळे आपण चुकीची गुंतवणूक करणार नाही आणि आपण तोट्यात येणार नाही. गुंतवणूक सुरक्षित राहण्यासाठी कुठल्या प्रकारची काळजी घ्यावी ते बघूया.
- भरावा लागणार टॅक्स : ज्यावेळी तुम्ही गुंतवणूक करता, त्यावेळी गुंतवणुकीची रक्कम व्याज उत्पन्न आणि मॅच्युरिटी रकमेवर भरावा लागणार कर याकडे लक्ष देणे खूप महत्त्वाचे आणि फायद्याचे ठरते.
जसे की कमीत कमी टॅक्स भरावा लागणारे गुंतवणूक पर्याय निवडणे, काही स्कीम अशा असतात ज्यात गुंतवणूक केल्यानंतर कोणताही टॅक्स भरावा लागत नाही. - लिक्विडिटी : गुंतवणूकदार फक्त रिटर्न आणि सुरक्षा याबाबत अधिक जागरूक असतात पण ते लिक्विडिटी कडे लक्ष देत नाही. लिक्विडिटी म्हणजे पुरेसे पैसे असणे जर एखादी इमर्जन्सी आली तर तुमच्याकडे अशी जागा किंवा अशी गुंतवणूक पाहिजे की त्याच्यातून आपल्याला पैसे काढता येते आणि याचा तुमच्या गुंतवणुकीवर काहीही परिणाम होणार नाही.
- जास्त प्रीमियम : काही गुंतवणूक पर्यायांवर आपला खर्चही जास्त असतो. त्याकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे. उदाहरणार्थ, एखादा इन्शुरन्स ज्यामध्ये सुरुवातीच्या वर्षी तुमच्याकडं जास्त प्रीमियम आकारतात ती साधारण 70 ते 90 टक्के इतकी असू शकते आणि असेच प्लॅन मोठ मोठ्या पेनल्टीसह असतात. म्हणजे मॅच्युरिटी आधी जर तुम्ही पैसे काढले तर त्यावर मोठी पेनल्टी लागू शकते.
- जोखीम व्यवस्थापन : जर तुम्ही करत असाल तर तुम्ही टार्गेट आणि स्टॉप लॉस लावून तुमची जोखीम कमी करू शकता मार्केटमध्ये नेहमी ऍक्टिव्ह राहण्यासाठी तुम्ही सतत गुंतवणूक करणे हा योग्य निर्णय असू शकतो. यासाठी तुमचा पोर्टफोलिओ वेळोवेळी तपासणे गरजेचे आहे.
- पोर्ट फ़ोलिओ कडे लक्ष असू द्या : जर तुमचे तुमच्या पोर्ट फ़ोलिओ कडे लक्ष नसेल तर तुम्ही मिळवलेला नफा गमवू शकता. शेअर मार्केट मध्ये तेजीत राहण्यासाठी सतत गुंतवणूक करत राहणं हा योग्य निर्णय ठरू शकतो. गुंतवणूक करताना अधिक काळ आपल्या पोर्टफोलिओवर लक्ष दिलं नाही, तर यामुळे मोठं नुकसान होऊ शकतं. गुंतवणुकीचं रिस्क प्रोफाइल वेळेसह बदलत राहतं. त्यामुळे त्याकडे वेळोवेळी लक्ष देणं गरजेचं आहे.
गुंतवणुकीचे फायदे
- संपत्ती मध्ये वाढ : गुंतवणूक कालांतराने तुमची संपत्ती वाढवण्याची संधी देते. स्टॉक, बाँड, रिअल इस्टेट किंवा म्युच्युअल फंड यासारख्या विविध गुंतवणुकीच्या साधनान मध्ये तुमचे पैसे टाकून, तुमच्याकडे परतावा मिळवण्याची क्षमता आहे, ज्यामुळे तुमची प्रारंभिक गुंतवणूक रक्कम लक्षणीयरीत्या वाढू शकते.
- आर्थिक सुरक्षा: हुशारीने गुंतवणूक केल्याने तुम्हाला दीर्घकाळ आर्थिक सुरक्षितता मिळू शकते. तुमची गुंतवणूक जसजशी वाढत जाईल, तसतसे ते अनपेक्षित खर्च किंवा आणीबाणीच्या वेळी सुरक्षा जाळे म्हणून काम करू शकतात, तुमच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी तुम्हाला आवश्यक निधी प्रदान करतात.
- महागाईवर मात करा: महागाई कालांतराने तुमच्या पैशाची क्रयशक्ती कमी करू शकते. गुंतवणुकीद्वारे, तुमचा पैसा त्याचे मूल्य आणि क्रयशक्ती टिकवून ठेवेल याची खात्री करून, तुम्ही महागाईपेक्षा जास्त परतावा मिळवू शकता.
- निष्क्रिय उत्पन्न: काही गुंतवणूक, जसे की रिअल इस्टेट किंवा लाभांश देणारे स्टॉक, निष्क्रिय उत्पन्न निर्माण करू शकतात. हे उत्पन्न तुम्हाला त्यासाठी सक्रियपणे काम न करता अतिरिक्त निधी प्रदान करू शकते.
- विविधीकरण: विविध मालमत्तेमध्ये गुंतवणूक केल्याने तुमचा पोर्टफोलिओ वैविध्यपूर्ण होण्यास मदत होते, तुमचे सर्व पैसे एकाच गुंतवणुकीत घालण्याशी संबंधित जोखीम कमी होते. विविधता तुम्हाला जोखीम पसरवण्यास आणि संभाव्य नुकसान कमी करण्यास अनुमती देते.
- सेवानिवृत्ती नियोजन: गुंतवणूक हा निवृत्ती नियोजनाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. कालांतराने सातत्याने गुंतवणूक करून, तुम्ही एक भरीव सेवानिवृत्ती निधी तयार करू शकता जो तुमच्या सेवानिवृत्तीच्या वर्षांमध्ये आर्थिक सुरक्षा प्रदान करतो.
- आर्थिक उद्दिष्टे साध्य करा: तुम्ही मोठी खरेदी, शिक्षण खर्च किंवा इतर कोणत्याही आर्थिक उद्दिष्टांसाठी बचत करत असाल तरीही, गुंतवणूक तुम्हाला ते जलद साध्य करण्यात मदत करू शकते. उच्च परताव्याची क्षमता तुमची उद्दिष्टे पूर्ण करण्याच्या दिशेने तुमच्या प्रगतीला गती देऊ शकते.
- कर लाभ: काही गुंतवणूक पर्याय कर लाभांसह येतात. उदाहरणार्थ, काही सेवानिवृत्ती खाती कर-विलंबित वाढ किंवा करमुक्त पैसे काढण्याची ऑफर देतात, ज्यामुळे तुम्हाला तुमचा गुंतवणुकीचा अधिक फायदा ठेवता येतो.
- आर्थिक वाढ: गुंतवणूक देशाच्या एकूण आर्थिक वाढीस हातभार लावते. जेव्हा व्यक्ती आणि संस्था व्यवसाय आणि प्रकल्पांमध्ये गुंतवणूक करतात, तेव्हा ते विस्तार आणि नाविन्यपूर्णतेसाठी आवश्यक भांडवल पुरवतात, ज्यामुळे रोजगार निर्मिती आणि आर्थिक विकास होतो.
- फायनान्सबद्दल जाणून घ्या: गुंतवणुकीत गुंतवणे तुम्हाला वित्त, बाजारातील कल आणि आर्थिक घटकांच्या जगासमोर आणते. गुंतवणुकीचे विविध पर्याय आणि धोरणे जाणून घेतल्याने तुमची आर्थिक साक्षरता आणि निर्णय घेण्याची कौशल्ये सुधारू शकतात.
गुंतवणूक आणि शेअर ट्रेडिंग यामधील फरक
गुंतवणूक |
शेअर ट्रेडिंग |
| दीर्घकालीन नफ्यासाठी खरेदी आणि विक्री. | अल्पकालीन नफ्यासाठी खरेदी आणि विक्री. |
| कालावधी- एक वर्ष किंवा त्यापेक्षा जास्त वर्षे. | कालावधी- काही सेकंदापासून, दिवस ते आठवड्यापर्यंत. |
| यामध्ये निष्क्रियपणे निर्णय घेतात म्हणजेच दूरदृष्टी ठेवून निर्णय घेतात. | यामध्ये सक्रिय निर्णय घेतात म्हणजेच त्वरित निर्णय घेतात. |
| कमी व्यवहार करतात. | वारंवार व्यवहार करतात. |
| यामध्ये गुंतवणूकदार जोखीमेचे व्यवस्थापन करतात. | यामध्ये बाजाराच्या अस्थिरतेमुळे जास्त जोखीम असण्याची शक्यता असते |
| गुंतवणुकीचे निर्णय मूलभूत विश्लेषणावर म्हणजेच फंडामेंटल अनालिसिस वर आधारित असतात जसे की कंपनीची आर्थिक स्थिती, त्याचा उद्योगाचा कल, व्यवस्थापन, गुणवत्ता आणि आर्थिक दृष्टिकोन. | ट्रेडिंग चे निर्णय तांत्रिक विश्लेषणावर म्हणजेच टेक्निकल अनालिसिस वर आधारित असतात. जसे की चार्ट अनालिसिस, कॅन्डल स्टिक पॅटर्न आणि निर्देशकांवर अवलंबून असतात. |
निष्कर्ष (Conclusion)
गुंतवणूक हे एक शक्तिशाली साधन आहे जे तुम्हाला तुमची आर्थिक उद्दिष्टे साध्य करण्यात आणि तुमचे भविष्य सुरक्षित करण्यात मदत करू शकते. तुम्ही तुमची संपत्ती वाढवण्याचा विचार करत असाल, मोठ्या खरेदीसाठी बचत करत असाल किंवा सेवानिवृत्तीची योजना करत असाल, धोरणात्मक आणि माहितीपूर्ण गुंतवणूक यशाचा मार्ग मोकळा करू शकतात.
तर आज आपण गुंतवणूक या विषयावर सविस्तर चर्चा केली आहे जसे की गुंतवणूक म्हणजे काय गुंतवणुकीचे साधने कोणती गुंतवणूक करताना घ्यावयाची काळजी आणि गुंतवणूक आणि शेअर ट्रेडिंग यामधील फरक या सर्व गोष्टी जाणून घेतल्या. आजची पोस्ट तुम्हाला आवडली असेल तर कमेंट करून नक्की कळवा.
प्रश्नोत्तरे
प्रश्न 1: गुंतवणूक म्हणजे काय?
उत्तर: गुंतवणूक म्हणजे उत्पन्न, नफा किंवा कालांतराने प्रशंसा मिळण्याच्या अपेक्षेने निधी वाटप करण्याच्या कृतीचा संदर्भ. यामध्ये आर्थिक परतावा साध्य करण्याच्या उद्देशाने विविध मालमत्ता किंवा उपक्रमांना संसाधने देणे समाविष्ट आहे.
प्रश्न २: गुंतवणूक महत्वाची का आहे?
उत्तर: गुंतवणूक महत्त्वाची आहे कारण ती व्यक्ती आणि व्यवसायांना त्यांची संपत्ती कालांतराने वाढवण्यास मदत करते. हे आर्थिक सुरक्षितता निर्माण करण्याची, दीर्घकालीन उद्दिष्टे साध्य करण्याची आणि महागाईच्या प्रभावांना तोंड देण्याची संधी देते.